Venizelos

Στα Λαδάδικα – Φωτογραφία Αρχείου

Σε όσους είπα ότι θα τον συναντήσω για φαγητό, από τις κολλητές μου φίλες μέχρι τους ορκισμένους πολιτικούς τους εχθρούς η αντίδραση ήταν η ίδια εάν και διαφοροποιούνταν στην ένταση. Από το “να του δώσεις φιλιά”, μέχρι το στραβό χαμόγελο της αποδοχής στα χείλη των πολιτικών αντιπάλων φαίνεται πως ο Ευάγγελος Βενιζέλος έχει εδραιωθεί για τα καλά σε ολόκληρη την κλίμακα της “καθολικής αποδοχής”. Κατόρθωμα για έναν άνθρωπο που κατά καιρούς έχει εξάψει ακραία πάθη.

Από την άλλη και μιλώντας για “ακραία πάθη” ενώ κάποιος αισθάνεται άνετα να δώσει στον Ευάγγελο Βενιζέλο τα φιλιά που του έχουν ζητήσει να διαβιβάσει, δεν θα έλεγα ότι κατά τη συνομιλία μαζί του περνάς εύκολα στον ενικό και δεν είναι τόσο η αγγλοσαξωνική ευγένεια που επιβάλλει τον πληθυντικό όσο ο ρυθμός της συνομιλίας. Σαν να λέμε μενουέτο. Το ραντεβού μας ήταν στον εμβληματικό “Κόλλια”, στη Λεωφόρο Συγγρού. Είχαμε ξαναφάει εκεί και το θεωρώ ιδανικό περιβάλλον για να φας πολύ καλά αλλά και για να συζητήσεις με την άνεσή σου.

“Νηστεύετε κ.Πρόεδρε;”, τον ρώτησα με το που είδα με την άκρη του ματιού μου τον Τάσο Κόλλια να μας πλησιάζει για να πάρει ο ίδιος παραγγελία.

– “Δεν θα το έλεγα”, απάντησε χαμογελώντας σεμνά.

“Ο λόγος που ρωτάω είναι γιατί για τους φιλελεύθερους και προοδευτικούς κύκλους είστε “ο άνθρωπος της Εκκλησίας”. Κυριαρχεί η αντίληψη ότι αντλείτε την πολιτική σας επιρροή από τους παπάδες και τον κύκλο της Μητρόπολης Θεσσαλονίκης αλλά και του Αγίου Όρους”.

Αμέσως παίρνει το γνωστό ειρωνικό ύφος για το οποίο οι θαυμαστές του τον λατρεύουν:

– “Αλήθεια; Αυτά λέτε οι “φιλελεύθεροι κύκλοι;”. Τίποτα πιο αναληθές. Έχω μεγαλώσει σε αυτό που λέμε “λευιτική οικογένεια”, ο παππούς μου ήταν ιερέας. Βρισκόμουν  σ’ένα “παπαδιαμάντειο” περιβάλλον, δίχως ίχνος υπερβολής, όταν πήγαινα τα καλοκαίρια στο Τραχήλι ,στο χωριό της Εύβοιας, τόπο καταγωγής του πατέρα μου, εκεί που ήταν ο παππούς και ο προπάππους μου ιερείς . Όσα λέγονται για την υποτιθέμενη ισχύ των “κυκλωμάτων της Θεσσαλονίκης” προσκρούουν στο γεγονός της πολύ μικρής
επιρροής που ασκεί η Θεσσαλονίκη συνολικά .   Η Θεσσαλονίκη δεν έχει καμία σχέση με αυτό που παρουσιάζουν. Δεν διαθέτει ούτε μυθικές δυνάμεις, ούτε είναι η περιβόητη “ερωτική πόλη”. Είναι η μεγαλύτερη πόλη της περιφέρειας που την έχει χτυπήσει πολύ
άσχημα η κρίση. Η διαφορά στη συγκέντρωση κεφαλαίου και επιρροής μεταξύ Θεσσαλονίκης και Αθήνας δεν είναι όπως η πληθυσμιακή, περίπου 1 προς 4, είναι δυστυχώς περίπου 1 προς 20. Ωστόσο, θα θελα να σας κάνω κι εγώ μια ερώτηση μιας και δείχνετε να ξέρετε τόσα πολλά για τους “εκκλησιαστικούς κύκλους της Θεσσαλονίκης”.
Σήμερα, ποιος μοιράζει 10.000 μερίδες φαγητό, κάθε μέρα, στους ενδεείς, στους μετανάστες, στους ανέργους, στο πιο φτωχό κομμάτι της πόλης; Ξέρετε;”.

Ομολογώ ότι δεν ήξερα.

“Φυσικά και δεν ξέρετε γιατί σας απασχολούν μόνο τα οφθαλμοφανή περί την Μητρόπολη Θεσσαλονίκης.  Ο Μητροπολίτης Νεαπόλεως και Σταυρουπόλεως Βαρνάβας ασκεί αυτό το μοναδικό έργο που όλως τυχαίως διαφεύγει της προσοχής των “προοδευτικών κύκλων” που έχουν στο τσεπάκι τους την κριτική”.

Στο μεταξύ έχουν φτάσει τα πρώτα πιάτα που ο ίδιος ο κ.Κόλλιας διάλεξε για εμάς. Ελιές στο τηγάνι, ταραμοσαλάτα με αυγοτάραχο, μελιτζανοσαλάτα με ταχίνι και καρύδια, ντολμαδάκια γιαλαντζί με φύλλο από την Κρήτη, όστρακα φουρνιστά, αγκινάρες Τήνου, ρολό μελιτζάνας με μύδια. Όλα σε μπουκιές για δύο άτομα. Τον παρατηρώ καθώς τρώει. Τσιμπάει το φαγητό συγκρατημένα και δοκιμάζει απ’όλα. Βέβαια, χωρίς να αγνοεί τί βρίσκεται στο τραπέζι, η προσοχή του είναι στραμμένη στη συζήτηση.

“κ.Πρόεδρε έχετε αναδειχθεί σε ηγετική μορφή της αντιπολίτευσης.
Γνωρίζω ανθρώπους, ακόμα και στη Νέα Δημοκρατία που περιμένουν με ανυπομονησία τις αγορεύσεις σας στη Βουλή ή άλλες δημόσιες παρεμβάσεις σας για να δουν να επιτίθεστε με δριμύτητα στην κυβέρνηση. Να πούμε λίγο γιαυτό; Προσωπικά βρίσκω μια αξία στη μετριοπάθεια στην αντιπολίτευση. Πιστεύετε ότι η μετριοπάθεια είναι η “λάθος συνταγή” απέναντι σ’αυτή την κυβέρνηση;

-“Τί ακριβώς εννοείτε λέγοντας μετριοπάθεια; Εάν μου λέτε ότι οι προσωπικές επιθέσεις ή οι επιθέσεις στην οικογένεια των εκάστοτε πολιτικών αντιπάλων πρέπει να αποφεύγονται, το προσυπογράφω. Δεν το έχω κάνει ποτέ, άλλωστε. Όμως εδώ πρέπει να καταδειχθεί με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο το μέγεθος της πολιτικής απάτης, οι στρεβλώσεις, τα ψέματα, οι πολιτικές που υποθηκεύουν το μέλλον της χώρας για
ολόκληρες γενιές μπροστά μας. Όχι. Όλα αυτά απαιτούν σκληρές απαντήσεις και ξεκάθαρες τοποθετήσεις. Πρωτίστως όμως απαιτούν κατανόηση αυτού που συμβαίνει και ικανότητα ανάλυσης των δεδομένων . Δυνατότητα διατύπωσης μιας εναλλακτικής στρατηγικής  Η Ιστορία θα καταγράψει τις ευθύνες της σημερινής κυβέρνησης, αλλά εντέλει δεν  θα είναι λιγότερο αυστηρή και με όσους κατά καιρούς  άσκησαν το θεσμικό ρόλο της αντιπολίτευσης”.

-“Σύμφωνοι. Ωστόσο κ.Πρόεδρε θέλω να σας εξομολογηθώ και με κίνδυνο να φανώ αγενής σε συνδαιτυμόνα μου ότι με ενοχλεί η αντοχή που έχει επιδείξει το “παλαιό πολιτικό σύστημα”. Σας ρωτώ ευθέως: Μα γιατί, επιτέλους, δεν πάτε στο σπίτι σας;”.

– “Θα το έκανα ευχαρίστως σε προσωπικό επίπεδο. Όμως, για καθίστε λίγο. Τι μου λέτε στην πραγματικότητα εδώ; Ότι ολόκληρο το πολιτικό σύστημα της μεταπολίτευσης μέχρι το 2010 είναι ένα συμπαγές σώμα και όσοι υπηρετήσαμε τα κοινά και καταλάβαμε δημόσια αξιώματα έχουμε το ίδιο μερίδιο ευθύνης; Όχι δα. Προσωπικά, δεν αποδέχομαι ότι έχω το ίδιο μερίδιο ευθύνης με όσους έριξαν τη χώρα στα βράχια. Θυμίζω ότι μπήκα
στην πολιτική, το 1993, όταν είχαν  ήδη  εγκαταλειφθεί οι πολιτικές των παροχών της πρώτης περιόδου των κυβερνήσεων του ΠΑΣΟΚ και εφαρμοζόταν ένα δύσκολο πρόγραμμα προσαρμογής για την ένταξη στην ΟΝΕ . Το 1993 ο πληθωρισμός ήταν 14% και τα επιτόκια χορηγήσεων 25% .  Αργότερα, στη δεκαετία του 2000, δεν ήταν το ΠΑΣΟΚ που έριξε τη χώρα στα βράχια και όταν βρέθηκα κατ´ανάγκην στο Υπουργείο Οικονομικών  και στην ηγεσία του ΠΑΣΟΚ σε τραγικά δύσκολες συνθήκες, ποιος μπορεί να ισχυριστεί στα σοβαρά ότι δεν έκανα το καθήκον μου με δυσανάλογο προσωπικό και
πολιτικό κόστος. Όχι. Δεν αποδέχομαι την ισοπεδωτική  προσέγγιση όσων
ζήσαμε τα τελευταία χρόνια”.

Στο μεταξύ όλοι όσοι βρίσκονται μεσημέρι στον “Κόλλια”, επιχειρηματίες, κόσμος της ναυτιλίας αλλά και της πολιτικής με το που τον βλέπει πλησιάζει στο τραπέζι μας για να τον χαιρετίσει  και μάλιστα θερμά. Ένας-δύο του αναφέρουν κάτι απίθανες ιστορίες. Τις
θυμάται. Τον κοιτάζω εξεταστικά. Κι όμως, παίρνω όρκο πως είναι ειλικρινής όταν λέει στον συνομιλητή του ότι ξέρει πού και σε ποιον αναφέρεται. Η αλήθεια είναι ότι η πολιτική απαιτεί να έχεις μνήμη των ανθρώπων που συνάντησες.

– “κ.Πρόεδρε, σας άρεσε η θητεία σας στον Πολιτισμό;”

– “Πολύ. Θυμίζω ότι υπηρέτησα ως Υπουργός Πολιτισμού σε μια εποχή που ήταν η εφικτή η χάραξη πολιτιστικής πολιτικής και ως όχημα της εξωτερικής πολιτικής της χώρας”.

“Κι όμως, η θητεία σας έμεινε στη μνήμη αρκετών για το σκάνδαλο με το έργο του Τιερί ντε Κορντιέ το “βλάσφημο” έργο του οποίου “κατέβηκε” από την έκθεση Outlook, μια μοναδική για τα ελληνικά δεδομένα της εποχής έκθεσης που είχε διοργανωθεί στο πλαίσιο της Πολιτιστικής Ολυμπιάδας”.

– “Καταρχάς δεν υπήρξε κρατική λογοκρισία. Το έργο το απέσυρε ο καλλιτέχνης μετά από συνεννόηση με τον επιμελητή, δεν είχα δώσει εγώ την εντολή να αποσυρθεί το έργο”.

-“Το κράτος οφείλει να είναι ουδέτερο κ.Πρόεδρε…”

-“Το κράτος οφείλει να είναι ουδέτερο πράγματι γιαυτό και δεν έδωσα εγώ την εντολή απόσυρσης του έργου. Όμως ελάτε να μιλήσουμε λίγο και γιαυτό που εγώ αποκαλώ “αρχαϊκό φιλελευθερισμό”. Αυτή η  μόνιμη επιθετικότητα και ενοχή απέναντι στον Χριστιανισμό και την ίδια στιγμή η ευαισθησία απέναντι σε άλλα θρησκεύματα που οδηγεί σε περιορισμούς της ελευθερίας της τέχνης. Πείτε μου ειλικρινά. Εαν το έργο προσέβαλλε το Ισλάμ ή τον Ιουδαϊσμό, θα είχε ξεσηκωθεί το σύμπαν εναντίον του έργου, του καλλιτέχνη και της έκθεσης που το παρουσίαζε; Ναι ή όχι;”.

Στο μεταξύ στο τραπέζι είχαν φτάσει και τα ψητά πετρομπάρμπουνα ενώ η “παρέλαση” θαμώνων του “Κόλλια” για να χαιρετίσουν τον Ευάγγελο Βενιζέλο δεν είχε σταματήσει. Ο καθένας έλεγε και μια ιστορία που ο Βενιζέλος τη θυμόταν.

κ.Πρόεδρε έχετε χρηματίσει ΥΠΕΞ. Πείτε μου ένα πολιτικό που θαυμάζετε
για τη διπλωματική του δεινότητα;”.

– “Χωρίς τον παραμικρό δισταγμό απαντώ: τον Γλαύκο Κληρίδη”.

Ο Γλαύκος Κληρίδης τυχαίνει να είναι και ο δικός μου αγαπημένος πολιτικός άνδρας και αμέσως ζητώ περισσότερες εξηγήσεις.

-“Ο Κληρίδης είναι για παράδειγμα ο πρώτος που είδε τη σημασία των σχέσεων με το Ισραήλ. Είχε ισχυρό γεωπολιτικό ένστικτο. Το ξέρετε ότι έπαιρνε μόνος του, μόνος του επαναλαμβάνω, το σκάφος του και ταξίδευε μέχρι τη Χάιφα; Πήγαινε για ψάρεμα, για να κάνει επαφές. Κάθε τόσο βρισκόταν στο Ισραήλ. Καλλιέργησε σχέσεις”.

-“Ποιο είδος δικηγορίας θα συμβουλεύατε ένα νέο δικηγόρο ν’ασκήσει;”.

“Θα τον συμβούλευα να ασχοληθεί με τη διεθνή δικηγορία καθώς και με τις εναλλακτικές μορφές της Δικαιοσύνης, όπως για παράδειγμα τη διαμεσολάβηση”.

-“Στη Θεσσαλονίκη πού συχνάζετε;”.

“ Είτε ζει κανείς στη Θεσσαλονίκη, είτε στην Αθήνα, είτε στη Νέα Υόρκη, οι προσωπικές διαδρομές σε μία πόλη δεν είναι παραπάνω απο πέντε. Η “Μαύρη Θάλασσα” είναι από τ’αγαπημένα μου στέκια. Ξεκίνησε ως καφενείο, στην Άνω Τούμπα μετά το 1922 μετακόμισε στην Κρήνη πριν να καταλήξει στο Κέντρο. Θα με δείτε όμως και στο Clochard, στο Αγνάντι.

-“Ποιο είδος μαγειρικής σας αρέσει;”.

-“Μου αρέσει πολύ αυτό το φαγητό που τρώμε εδώ, τώρα. Η ευανάγνωστη
μαγειρική, οι καθαρές γεύσεις”.

-“κ.Πρόεδρε ποια είναι η άποψή σας, ή η θέση σας για την εγκράτεια;”.

Χαμογελάει και είναι η πρώτη φορά που εγκαταλείπει το αιχμηρό ύφος.

-“Η εγκράτεια… φοβούμαι ότι αναφέρεστε στο φαγητό.  Βρίσκω καταρχάς μια αξία για λόγους υγείας. Θεολογικά και φιλοσοφικά όμως η εγκράτεια είναι μια πολύπλοκη υπόθεση. Όπως κάθε είδος άσκησης, πειθαρχίας.  Αλλάζει ο τρόπος που τοποθετούμαστε απέναντί σ’αυτή, στο χρόνο. Στο τέλος της ημέρας όλα γίνονται για την ψυχή μας”.

-“Υπάρχει ψυχή, κ.Πρόεδρε και μετά;”.

“Η ψυχή είναι αυτό που διασώζεται ως μνήμη δική μας στους άλλους”.


*Ευχαριστώ θερμά τους κ.κ. Τάσο Κόλλια και Νίκο Τσάκο.